KADININ BİLİŞİMDE YERİ
Öncelikle bilişim kavramına değinecek olursak, teknoloji ve bilginin birlikte kullanılarak üretilen sonuçlar olarak kısaca özetleyebiliriz.
Her alan gereğince tüm kadın çalışanların yaşadığı belli problemler ve yaşadıkları sıkıntılar vardır. Bir grup çalışan kadınlara gerekse şirket içi gerekse yapılan meslek sorduğum sorular ve aldığım cevaplar olumlu ve olumsuz yönleri ortaya koyacaktır.
1-BİR KADIN OLARAK ÜLKEMİZDE KADININ İŞ HAYATINDAKİ YERİ HAKKINDA BİRKAÇ CÜMLE SÖYLEYEBİLİR MİSİNİZ ?
2-BİLİŞİM ALANINDAKİ ERKEK YOĞUNLUĞUNA KARŞILIK BİR KADIN OLARAK NE ZORLUKLARLA KARŞILAŞTINIZ ? NELER YAPTINIZ ?
1- Genç bir bilgisayar mühendisi;
“Kadının iş hayatındaki yeri demek yerine neden kadına bu ayrımcı göz ile bakılıyor onu anlamak lazım. İşini hakkıyla yapan kadınlar pek önemsenmez iken, yolun başında veya mesleğini sevmeyen kadınlar öne çıkarılarak, atıyorum ‘yazılım işinde kadınlar başarısız’ gibi şeyler söylenebiliyor. Bu da ya erkekler bu işe hakimiyet kurmak için ya da negatif duygularla yapılıyor. Ev hanımlığı, annelik gibi görevleri de bulunduğu düşünüldüğünden yazılımın ağır geleceği gibi söylemler işittim yani yazılım gibi yorucu bir alana yönelmesinler gibi bir anlam çıkarmıştım bundan.”
2- Özel bir sektörde çalışan kıdemli yazılım mühendisi;
“Her iki soruya da ortak bir cevap vermiş olayım. Çalıştığım iş yerinde de şirket dışında da mesleğim dolayısıyla bulunduğum hiçbir ortamda da cinsiyet bazlı bir yargıyla karşılaşmadım. Kadınlar hangi meslekte olursa olsun annelik gibi bazı durumlarda belli süreyle işten uzaklaşma ihtiyacı oluyor. Ama doğal bir durum.”
3- Freelance çalışan bir kadın;
“ Bence şirketten şirkete değişiyor mesela karşılaştığım bazı şirketler kadınları işe bile almıyor. Dresscode gibi ayrımcılığa da maruz kalınıyor. Genelde bilişimciler diğer departmanlara göre daha rahat olmasına rağmen kadınlara bu rahatlığın sağlanmadığı şirketler mevcut. Bazı bölümler altyapı, network gibi kadınları bu bölüme uygun görmeyip daha çok yazılım alanına yönlendirdiklerini söyleyebilirim.”
4- Genç bir bilgisayar mühendisi;
“ Özellikle bilişim alanında çok ciddi bir erkek yoğunluğu var. Bu yoğunluğu her anlamda hissetmek mümkün. Sadece bulunduğum/çalıştığım iş ve projelerde değil yaptığım konuşmalarda da bunu sıklıkla gördüm. Bilişim alanı denince ilk akla erkekler geliyor -çok ciddi oranda- Erkekler bilgisayar başında çok vakit geçirir, daha iyi kod yazar, iyi kod yazar vb gibi. Daha çok örnek sayabilirim. Çıktığım ve gördüğüm tüm etkinliklerde ya 1 ya 2 kadın konuşmacı oluyor. Bu durum beni çok üzüyor ve buna karşılık çok fazla sunuma gidiyorum kadınlar yapar diyerek sunuma başlıyorum. İş ve projelerde erkek baskınlığı oluyor, yeni bilgisayarlarla yeni tanışmışız gibi davranıldığı da oluyor maalesef. Şirketler artık kadın çalışan sayısını gözeterek işe alımlar yapmaya başladı bunu reklam haline de dönüştürdü. Fakat yetki verme hususunda maalesef hala çok geriler.”
5- Yazılım geliştirme uzmanı bir kadın;
“Maalesef istatistikler de gösteriyor ki kadınların iş gücüne katılımı çok yetersiz. Hala çok sayıda yetişkin kadın iş hayatında yer almıyor. Yine de umutsuzluğa kapılmamak gerekiyor, bu dengesizliğin hızlı şekilde düzelebileceğini düşünüyorum.
Öncelikle sorunlar okulda başlıyor ama o yaşlarda çok farketmiyorsunuz, üniversite sınıfımda 15/65 kadın/erkek öğrenci gibi vardı, bunun normal olmadığını anlamanız biraz zaman alıyor. Arkadaşlarınızın çoğu erkek oluyor ve doğal olarak bulunduğunuz ortamlar erkeklere göre şekillenmiş oluyor. Daha sonra çalıştığım şirketlerde tesadüfen az sayıdaki ekiplerde çalıştım ve ayrı ayrı şirketlerde teknik ekipteki tek kadın oldum. Bu durum aslında sizi daha zor testlerden geçiriyor ve yine bunu farketmeniz zaman alıyor. Erkek iş arkadaşlarınız/rakipleriniz arasından sıyrılmak zorundasınız çünkü bir kadının başarısında ya da başarısızlığında tüm kadınların yargılandığı zamanlar oluyor ve maalesef bunun bir genelleme olduğunu bildiğiniz halde yine de uğraşıyorsunuz. Daha sonra tek başıma olmadığımı gördüğüm çeşitli kadın topluluklarına dahil oldum. Bu topluluklarda sektöre yeni girenler veya öğrenciler için yazılım sektöründe kadın sayısının az olmasının getirdiği baskıları birlikte azaltabileceğimiz yöntemler denedik. Çeşitli yazılım atölyeleri, seminerler, toplantılar vb. Şimdi bir yazılım ekibinin yöneticisiyim. Ekibime mümkünse kadın yazılımcıları katmaya ve onlara yol göstermeye çalışıyorum.”
6- Uzun yıllar şirkette çalışmış bir kadın;
“ 1999 yılından 2007 yılına kadar dünyanın en büyüklerinden ulusal bir şirkette çalıştım. O zamanlar 10 kişilik ekipte biri yönetici olarak 3 kadındık. İlk yıl sonunda ben tek kadın kaldım ve 3-4 yıl böyle gitti. Bilişim özellikle network ve donanım kısmı erkek işiydi son iki üç yıl içinde uzun soluklu olmamak üzere 2 kadın yönetici geldi gitti. 3-4 kadın çalışan geldi gitti sonra bende gittim. Mesela sahada olması gereken satış ekibi yüzde doksan erkekti, ofiste çalışan finans, insan kaynakları, pazarlama gibi ekipler tam tersiydi ve fabrikada bantta çalışan ekiplerde kadın erkek eşitti ama depo gibi araç kullanımı ve yük taşıma ağırlıklı işlerde erkekler vardı tamamen. Üst yönetim kadrosu kadın erkek yıllar geçtikçe sayı eşitlendi bahsettiğim bir amerikan şirketi ama bilişimde şu an bile hala erkek ağırlıklı hem de açık ara diğer çalıştığım yerlerde de durum benzer. Bir yazılım şirketinde 1000 üzeri çalışanı var, destek eğitim ekipleri kadın, yazılımcılar erkek ağırlıklı açık ara. Güncel sap freelance çalışanlar yine erkek ağırlıklı. Erkeği yazılımcı ya da her ne ise o olması yetiyorken kadının ekstra cesur olması lazım. Bu benim 20 yıllık iş hayatımda gördüğüm şey.
Herhangi bir erkeğin 2-3 katı performans gösterdim. Sonra da vazgeçtim şirketlerden ve iş aramaktan o eforu kendime çevirip freelance çalışmaya başladım.”
7- Özel sektörde çalışan bir kadın;
“ Ülkemizde çalışan kadınların bir kısmı için aslında her şey yolunda ama bence büyük bir eşitsizlik var öncelikle sosyal rollerinden dolayı kadına yüklenen işler erkek tarafına yüklenmiyor, hani hep aileyi kutsuyor ve kadını onun içinde yüceltiyoruz ya oradan çıktığında da ne yazık ki önüne sürekli engeller koyuyoruz fakat aynı aileye erkek tarafından baktığımızda, erkek için de aile içinde erkek olmak artı değer olarak görülüyor. Sorun nerede peki? Yani demem o ki ev hayatı, salgın olayı ile bugünler de farklı bir boyut kazandı. Herhangi bir karşılığının ol(a)madığı fiziksel, psikolojik, ekonomik yükü büyük olan bir iş alanı aslında. Toplumsal cinsiyet rolleri nedeni ile de bu iş yükü yalnızca kadına (anne-kız çocuğu) veriliyor, ardından çalışma ortamında da aynı performans bekleniyor. Toplumsal cinsiyet eşitsizliği nedeniyle büyük haksızlıklar yaşanıyor. Tabi bu duruma yalnızca kadın /erkek perspektifinden bakmak daha büyük körlük olur.
İlk iş deneyimim hastane yazılım sistemleri yazan küçük bir yazılım şirketinde, yazılım destek bölümünde olmuştu. Şirket kendi yazılımını üretiyordu ve bir yazılım destek grubu hastanenin bilgi işlemi ile mühendis arkadaşlar arasındaydık genellikle raporlama kısmında yenilikler isteniyordu. Toplantılarda sesim duyulmuyordu hatta orada olduğumun hatırlandığını bile sanmıyorum. İlk işimin olması ve içe kapanık olmamın etkisi vardı tabi ki bu durumda. Diğer işlerimde daha çok kadın yöneticilerin olduğu şirketlerde çalıştığım için şanslıydım diyebilirim ama eminim hepimizin başına gelmiştir, yıllık izinlerde önceliğin evli arkadaşlarda olması tek başına insan neden tatil ister ki zaten. Birey kabul edilmemek en zoruydu sanırım benim için. Sektör değiştirdim, o zamanlar çaresiz hissediyordum bu bakış açısına sahip değildim, şimdiki farkındalığım olsaydı aynı sektörde devam etme gücü bulabilirdim belki.”
Bilişimde kadının yeri dediğimizde;
-Kadınlar için ideal bir sektör değil.
-Makine mühendisliği sınıfındaki kız gibidir.
-İstisnadır.
gibi yorumlarla karşılaşsakta doğrusu şöyledir ki;
-Kadının bilişim hayatına kabul görülmesi uzun yıllar alsa da, dünyanın ilk bilgisayar programcısı Ada Lovelace isminde bir kadındır.
-Wi-fi teknolojisinin mucidi de Holywood yıldızı bir kadın, L Hedy Lamarr.
-Dr. Grace Murray Hopper bilgisayar hatası anlamına da gelen “böcek terimini kültürümüze armağan etmiştir.
-Radia Perlman STP (Spanning Tree Proctocol) mucidi
-Meltem Yılmaz Toral, AskJeeves arama motoru sisteminin web yüzünü tasarladı ve programladı.
-Deniz Akkuş Kanca ve Nilgün Belma Bugüner ise GNU/Linux tabanlı sistemler için how-to belgelerini Türkçeye kazandırdı.
ve daha fazlası
